Czasem udawała, iż żartuje. Czasem mówiła to z westchnieniem, jakby była ofiarą. A czasem wbijała mi to zdanie w serce jak szpilkę, patrząc prosto w oczy.
„Kiedy wreszcie dasz mi wnuki.”
Na początku próbowałam odpowiadać grzecznie. Że jeszcze nie czas. Że pracujemy. Że chcemy najpierw stanąć na nogi. Że to nasza sprawa. Ale ona nie uznawała prywatności. Dla niej moje ciało było tematem rodzinnym, a mój brzuch częścią jej planów.
– Mój syn zasługuje na dziecko – powtarzała. – A ja zasługuję na wnuka.
Nie mówiła „wy zasługujecie”. Mówiła tak, jakby dziecko miało być jej własnością, a ja tylko narzędziem.
W końcu przestałam się uśmiechać. Po latach badań, wizyt, zastrzyków i kolejnych rozczarowań nie miałam już siły udawać. W pewnym momencie powiedziałam jej wprost, iż leczenie jest trudne. Że cierpię. Że nie chcę o tym rozmawiać przy stole.
Ona spojrzała na mnie chłodno.
– To może problem jest w tobie – rzuciła. – Mój syn jest zdrowy.
To było jak uderzenie w twarz.
Mąż milczał. Wtedy jeszcze milczał często. Widziałam, iż jest rozdarty, ale jego milczenie zawsze działało na jej korzyść. Teściowa odczytywała je jak zgodę.
Najgorsze były święta. Rodzina, życzenia, opłatek i nagle jej pytanie, wypowiadane głośno, przy wszystkich:
– I co, doczekam się w końcu wnuków, czy mam umierać bez radości.
A ja czułam, jak wszyscy patrzą, jakby oceniali, czy jestem wystarczająco kobietą. Jakby macierzyństwo było testem, który oblewałam co roku.
Dziesięć lat. Dziesięć lat wstydu, presji i słów, których nie da się cofnąć.
A potem wydarzył się cud.
Nie powiem, iż nagle, łatwo, bez bólu. To był cud okupiony łzami, strachem i setkami chwil, w których chciałam się poddać. Kiedy zobaczyłam dwie kreski, nie krzyczałam z radości. Usiadłam na podłodze w łazience i płakałam cicho, jakby moje ciało bało się, iż jeżeli zrobię hałas, los mi to odbierze.
Mąż przytulił mnie wtedy i pierwszy raz od dawna poczułam, iż jesteśmy zespołem. Że przetrwaliśmy. Że wreszcie coś nam się należy.
Teściowej powiedzieliśmy dopiero po kilku tygodniach. Bałam się jej reakcji. Ale wmawiałam sobie, iż choćby ona, z całą swoją twardością, musi się ucieszyć. Że w końcu dostanie to, czego tak pragnęła.
Kiedy usłyszała, iż jestem w ciąży, zamarła. A potem jej twarz rozjaśniła się, ale nie ciepłem. Raczej satysfakcją.
– No, nareszcie – powiedziała. – Widzisz, dało się.
Nie było w tym współczucia. Nie było „jak się czujesz”. Nie było „cieszę się dla was”. Było „nareszcie”, jakby wygrała spór.
Przez całą ciążę dzwoniła częściej niż kiedykolwiek. Pytania, rady, narzucanie się. Wybrała imię, zanim my zdążyliśmy je omówić. Oceniała, co jem, jak śpię, jak rosnę. Traktowała mnie jak inkubator, który wreszcie działa poprawnie.
A ja zaciskałam zęby, bo myślałam tylko o dziecku. O tym, żeby urodzić zdrowo. Żeby nie stresować się, nie płakać, nie kłócić. Mówiłam sobie, iż po porodzie wszystko się uspokoi. Że jak trzyma się w rękach wnuka, nie ma już miejsca na złośliwości.
Urodziłam w nocy. Trudno. Długo. Kiedy położono mi dziecko na piersi, świat przestał istnieć. Było tylko ono. Ciepłe, mokre, zaciśnięte w kłębek, a jednak potężne, bo zmieniało wszystko.
Mąż płakał. Ja płakałam. Po raz pierwszy od lat płakałam ze szczęścia, a nie z bezsilności.
Teściowa przyjechała następnego dnia do szpitala. Wpadła jak burza, z bukietem i miną królowej, która przyszła odebrać nagrodę. Pochyliła się nad łóżeczkiem i przez chwilę patrzyła na dziecko uważnie, zbyt uważnie.
Zobaczyłam, jak jej twarz się zmienia.
Zamiast zachwytu pojawiło się coś twardego. Podejrzliwość. Zimno.
– A to… na pewno jest jego – powiedziała nagle.
Nie zrozumiałam od razu. Myślałam, iż źle usłyszałam.
– Co pani powiedziała – zapytałam cicho.
Ona uniosła brodę, jakby właśnie wypowiadała oczywistość.
– Dziecko nie jest podobne do mojego syna – oznajmiła. – Ma inne rysy. Inny kolor włosów. Ja swoje wiem.
W tej jednej chwili poczułam, jak w środku robi mi się pusto. Jakby ktoś wlał mi do żył lodowatą wodę. Dziesięć lat mnie niszczyła, bo nie mogłam jej dać wnuków. A kiedy w końcu dałam, odebrała mi to jednym zdaniem.
Mąż zamarł.
– Mamo, przestań – powiedział w końcu, ale jego głos był niepewny. Jakby nie wierzył, iż ona posunęła się aż tak daleko.
Teściowa wzruszyła ramionami.
– Ja tylko mówię, co widzę – odpowiedziała. – Lepiej sprawdzić teraz, niż potem płakać.
Sprawdzić.
W szpitalnej sali. Nad moim dzieckiem. W dniu, który miał być najpiękniejszy.
Poczułam, iż zaczynam drżeć. Nie ze zmęczenia po porodzie. Z upokorzenia. Z wściekłości. Z rozpaczy, iż ktoś potrafi zniszczyć choćby ten moment.
– Proszę wyjść – powiedziałam.
Teściowa spojrzała na mnie zaskoczona.
– Słucham – prychnęła.
– Proszę wyjść – powtórzyłam głośniej. – Natychmiast. Nie będzie pani patrzeć na moje dziecko i jednocześnie nazywać mnie kłamczuchą.
Mąż zrobił krok w jej stronę.
– Mamo, idź – powiedział tym razem twardziej.
Teściowa otworzyła usta, jakby chciała powiedzieć coś jeszcze, ale w końcu odwróciła się i wyszła. Trzasnęła drzwiami tak, iż pielęgniarka zajrzała do środka.
Zostałam z dzieckiem na rękach i z pytaniem, które paliło mnie od środka.
Jak można być tak okrutnym.
Dziesięć lat byłam winna, bo nie rodziłam. A kiedy urodziłam, stałam się winna, bo dziecko nie pasowało do jej wyobrażeń.
Wtedy zrozumiałam coś brutalnego. To nigdy nie chodziło o wnuki. Chodziło o władzę. O to, żeby zawsze mieć nade mną przewagę. Żeby zawsze móc mnie zranić, niezależnie od tego, co zrobię.
Tego dnia obiecałam sobie, iż moje dziecko nie będzie dorastać w atmosferze podejrzeń i upokorzeń. Że nie pozwolę, by babcia, która przez lata robiła ze mnie wroga, teraz robiła wroga także z niego.
