Zaklekotany dom przy Kwiatowej

Zapyziały dom przy Kwiatowej

Nazywam się Marek Golec i mam trzydzieści dwa lata. Piszę to, bo w końcu ktoś powinien opowiedzieć, jak to wyglądało z mojej strony — nie tak, jak przedstawiały to baby na ławce pod sklepem w Lipinach.

Mój ojciec pił. Nie od święta, tylko na okrągło, całą wypłatę z tartaku zostawiał w knajpie przy dworcu w Ostrowcu, zanim jeszcze dotarł do domu. Matka milczała latami, aż w końcu przestała w ogóle odzywać się do mnie inaczej niż "zjedz" albo "idź spać". Nie miała do mnie żalu. Po prostu przestała reagować, jakby ktoś wyłączył w niej prąd, zostawiając tylko te dwa zdania na podtrzymanie.

W szkole nazywali mnie Chudy. Miałem odstające uszy i jąkałem się, kiedy nauczycielka wywoływała mnie do tablicy. Pamiętam dokładnie ten dzień z geografii, kiedy miałem wymówić słowo "archipelag" i zaciąłem się na trzeciej sylabie. Cała klasa parsknęła śmiechem, a Robert Kwiatek, największy z całego rocznika, czekał na mnie potem za szopami przy boisku. Dostałem wtedy solidnie w żebra i w twarz, aż popłynęła krew zmieszana z czymś, co mogło być łzami, a mogło nie być. Nie broniłem się. Nauczyłem się, iż jak się skulisz i przeczekasz, to szybciej się skończy.

Tamtego dnia nie poszedłem do domu. Nogi same poniosły mnie na sam kraniec wsi, tam gdzie kończyła się ulica Kwiatowa i zaczynały pola. Stał tam dom starej Bronisławy — nikt go nie ruszał od dziesięciu lat, odkąd umarła. Baby ze wsi gadały, iż w oknach czasem widać światło, choć prąd dawno odcięli, i iż Bronisława leczyła ludzi ziołami, i wiedziała rzeczy, których nie powinna wiedzieć. Ja tego dnia nie myślałem o duchach. Myślałem tylko, żeby zniknąć.

Odkleiłem spróchniałą deskę od okna na ganku, rozciąłem sobie ramię o gwóźdź i wlazłem do środka. W środku pachniało suszonym piołunem i miętą, i czymś jeszcze — starością, ale taką ciepłą, domową. Meble stały tak, jakby ktoś miał zaraz wrócić z podwórka. Na stole leżał obrus z wyszytymi kogutami, pożółkły od czasu. Usiadłem na tapczanie i się rozpłakałem, tak jakbym całe życie szedł przez zamieć i w końcu trafił do ciepłej izby.

Wracałem tam codziennie. Z początku tylko siedziałem i czytałem — z biblioteki szkolnej brałem po kilka książek naraz, Londona, całego Verne'a, stare roczniki "Poznaj Świat". Potem zacząłem sprzątać. Znalazłem w komodzie zeszyt w cerowanej okładce od Bronisławy — jej dziennik. Pisała nierównym pismem o mężu, którego nie kochała, o nauczycielu z sąsiedniej wsi, z którym wymieniała listy, zanim wyjechał i zniknął na dobre. Pisała, iż dom jest jedynym, co naprawdę do niej należy. Na ostatniej stronie, drżącą już ręką: "Jeśli to czytasz, jesteś nowym gospodarzem. Żyj".

To wtedy przestałem być sam. Zrozumiałem, iż przede mną ktoś już czuł dokładnie to samo — iż jest obcy choćby sobie.

Wyuczyłem się na stolarza u starego Ignacego, który miał złote ręce i przepalone tytoniem wąsy. Naprawiłem fundament, wymieniłem deski w podłodze, pomalowałem okiennice na niebiesko. Ludzie ze wsi przestali szeptać "wariat" i zaczęli mówić "Marek, złota rączka" — przynosili mi płoty do naprawy i ganki do przełożenia. Na strychu znalazłem zdezelowaną harmonię, którą składałem przez pół roku, aż zaczęła śpiewać czysto, bez fałszu. Wieczorami grywałem na ganku, a wieś wychodziła posłuchać. O oknach ze światłem przestano gadać — teraz to ja siedziałem w nich do późna, z lampą naftową albo agregatem, i chyba to właśnie brały za duchy.

Miałem dwadzieścia osiem lat, kiedy pewnego lipcowego wieczoru pod furtkę podeszła dziewczyna z walizką na kółkach. Nazywała się Ola. Miała dwadzieścia pięć lat, ciemne włosy związane w niedbały kok i twarz kogoś, kto właśnie uciekł z czegoś gorszego niż moje dzieciństwo. Przestałem grać.

— Przepraszam — powiedziała, patrząc nie na mnie, tylko na dom za moimi plecami. — Mówili we wsi, iż tu można… iż pan czasem wynajmuje pokój.

Nikt nigdy nikomu nic nie wynajmował, ale skinąłem głową, bo w jej głosie usłyszałem coś, co rozpoznałem od razu — ten sam ton, jakim ja kiedyś prosiłem świat, żeby mnie na chwilę zostawił w spokoju.

Zamieszkała w pokoju po dzieciach Bronisławy. Pierwszego tygodnia nie zamieniliśmy więcej niż dziesięć zdań dziennie. Gotowała, ja rąbałem drewno, ona czytała dziennik Bronisławy po nocach przy lampie naftowej, bo prąd wciąż był tylko z agregatu, którego używałem oszczędnie. Kiedy raz zastałem ją przy komodzie z dziennikiem otwartym na ostatniej stronie, powiedziała tylko: "Ten dom nie jest twój, wiesz? On po prostu cię przechowuje". Warknąłem, żeby nie ruszała rzeczy, które do niej nie należą, a ona spakowała walizkę i postawiła ją przy drzwiach. Stałem w progu i patrzyłem na tę walizkę pół godziny, zanim powiedziałem, iż przepraszam, iż dziennik może czytać, kiedy chce, iż nie miałem prawa tak nawrzeszczeć. Rozpakowała się dopiero następnego dnia rano.

Dopiero pod koniec sierpnia powiedziała mi, iż uciekła z Ostrowca od faceta, który obiecał jej wspólny warsztat samochodowy, a przepisał go na swoją siostrę, kiedy dowiedział się, iż Ola jest w ciąży. Zabrała tylko dokumenty i to, co się zmieściło w walizce.

Nie namawiałem jej do niczego. Po prostu zrobiłem to, co umiałem — dobudowałem od jesieni do jej pokoju osobne wejście, żeby nie musiała przechodzić przez mój, kiedy będzie już z dzieckiem. W marcu urodziła córkę, Zosię.

Robert Kwiatek wrócił do wsi latem, odwiedzić matkę mieszkającą trzy domy dalej. Stał przy studni, kiedy niosłem Zosię owiniętą w kocyk do wózka. Zatrzymał się w furtce, jakby chciał wejść, i nie wchodził.

— Golec — powiedział w końcu. — Słyszałem, iż tu mieszkasz. Że to twoje.

— Moje — potwierdziłem.

Podszedł bliżej, popatrzył na dom, na okiennice pomalowane na niebiesko, na harmonię opartą o ścianę ganku. Chciał chyba coś powiedzieć o tamtych szopach przy boisku, bo otworzył usta i zamknął je z powrotem.

— Za tamto — zaczął. — Byłem gówniarzem.

Nie odpowiedziałem od razu. Przełożyłem Zosię z jednej ręki na drugą, żeby jej ciężar mnie nie zawodził, i dopiero wtedy powiedziałem:

— Byłeś. — Chwila milczenia. — Chcesz wody? Studnia jeszcze działa.

Napił się, oddał mi wiadro i wyszedł tą samą furtką, którą wszedł. Nie przyjechał już więcej. Nie musiał.

Ola nigdy nie wróciła po ten warsztat swojego byłego. Zamiast tego, kiedy Zosia skończyła rok, poszła do notariusza w Ostrowcu i formalnie zrzekła się roszczeń do udziału w firmie na rzecz siostry byłego partnera, która i tak od dawna prowadziła warsztat sama — z jednym zastrzeżeniem: dwadzieścia sześć tysięcy złotych, które Ola kiedyś wpłaciła jako swój wkład, miało zostać zwrócone, z odsetkami, na konto Zosi, kiedy ta skończy osiemnaście lat. Trzymam tę umowę w segregatorze w komodzie, obok dziennika Bronisławy.

Wieczorem, kiedy wróciliśmy od notariusza, Ola usiadła na ganku i po raz pierwszy od miesięcy wzięła harmonię do rąk. Nie umiała grać. Wycisnęła z niej tylko jeden, długi, fałszywy dźwięk, roześmiała się i oddała mi instrument. Zosia obudziła się od tego dźwięku i zaczęła płakać w wózku, a Ola wzięła ją na ręce i chodziła z nią tam i z powrotem po ganku, aż mała ucichła, wtulona w jej ramię.