Konferencja Episkopatu Polski ustaliła jednolite wymagania dla osób, które chcą pełnić tę funkcję. Katechistą będzie mogła zostać odpowiednio przygotowana osoba świecka, która ukończyła 25 lat i spełni pozostałe warunki określone przez biskupów. Zakres jej zadań może być znacznie szerszy niż prowadzenie katechezy – od przygotowania do sakramentów po działalność ewangelizacyjną w internecie.
Ważna zmiana już 18 wrześniaDekret Konferencji Episkopatu Polski został ogłoszony 26 sierpnia, ale zacznie obowiązywać właśnie 18 września 2026 roku, w święto św. Stanisława Kostki. Dokument wcześniej uzyskał wymagane zatwierdzenie Dykasterii ds. Biskupów.
Nie oznacza to, iż od jutra w każdej parafii automatycznie pojawi się nowy katechista. Przepisy przede wszystkim tworzą wspólne zasady dotyczące kandydatów i ich przygotowania do stałej posługi.
Zmiana ma jednak znaczenie dla całego Kościoła w Polsce, ponieważ od tej pory wiadomo dokładnie, jakie kryteria trzeba spełnić i jak powinna wyglądać formacja osoby, której powierzona zostanie taka funkcja.
Katechista to nie to samo co katechetaNazwy brzmią podobnie, ale dotyczą różnych funkcji.
Katecheta kojarzony jest przede wszystkim z osobą prowadzącą lekcje religii w szkole. Katechista będzie natomiast pełnił stałą posługę przede wszystkim w Kościele, parafii i wspólnocie, a jego obowiązki mogą obejmować znacznie więcej niż samo przekazywanie wiedzy religijnej.
Stała posługa katechisty została ustanowiona przez papieża Franciszka w 2021 roku w motu proprio „Antiquum ministerium”. Polski Episkopat określił teraz szczegółowe zasady, według których kandydaci będą przygotowywani do tej funkcji.
Kto będzie mógł zostać katechistą?Episkopat jasno określił podstawowe wymagania.
Kandydat musi przede wszystkim mieć ukończone 25 lat i przyjąć sakrament bierzmowania. Powinien też cieszyć się dobrą opinią zarówno duchownych, jak i świeckich członków wspólnoty.
Nie wystarczy jednak samo zgłoszenie chęci pełnienia posługi.
Biskupi wskazują również na konieczność odpowiedniej dojrzałości ludzkiej i chrześcijańskiej, solidności w wykonywaniu powierzonych zadań oraz umiejętności współpracy z innymi ludźmi.
Posługa jest przeznaczona dla świeckich, a nowe rozwiązanie obejmuje zarówno kobiety, jak i mężczyzn.
Najpierw będzie trzeba przejść odpowiednią formacjęDroga do pełnienia tej funkcji ma być rozbudowana.
Episkopat przewidział przygotowanie w czterech podstawowych obszarach: ludzkim, intelektualnym, duchowym i praktycznym. Formacja nie kończy się też w momencie ustanowienia katechisty – powinna być później kontynuowana.
Kandydaci mają zdobywać między innymi wiedzę biblijną, liturgiczną, dogmatyczną, moralną i pastoralną. Do tego dochodzą zagadnienia związane z katechetyką, ewangelizacją, pedagogiką oraz psychologią.
Nie będzie to więc wyłącznie nauka z książek.
Przewidziane są wykłady, ćwiczenia, warsztaty, spotkania grupowe, rekolekcje i dni skupienia, a także praktyczne zajęcia prowadzone pod opieką wyznaczonej osoby.
Trzy sposoby przygotowania przyszłych katechistówDokument przewiduje trzy modele formacji.
Pierwszy to model uniwersytecko-akademicki, w którym przygotowanie może odbywać się na wydziałach teologicznych katolickich uczelni.
Drugi model ma charakter diecezjalny i zakłada formację w specjalnie wyznaczonym ośrodku.
Trzecia możliwość to przygotowanie parafialne, oparte na współpracy z działającymi w parafii grupami i wspólnotami.
Niezależnie od wybranego modelu kandydat ma zdobyć zarówno wiedzę, jak i praktyczne umiejętności potrzebne podczas pracy z ludźmi.
Katechista będzie przygotowywał do chrztu i innych sakramentówZakres obowiązków może być szeroki.
Zgodnie z dokumentem katechiści będą mogli – na zlecenie proboszcza – przygotowywać rodziców i chrzestnych przed chrztem dziecka. Mają również uczestniczyć w przygotowaniu dzieci do pełnego udziału w Eucharystii oraz młodzieży do bierzmowania.
Do ich obowiązków może należeć także katecheza przedmałżeńska, rodzinna i skierowana do osób dorosłych.
Katechiści mają również pomagać osobom, które dopiero poznają chrześcijaństwo, a także prowadzić działania formacyjne już po przyjęciu sakramentów.
To pokazuje, iż nowa posługa nie sprowadza się do zastępowania katechety szkolnego.
Nowością może być aktywność w internecieW dokumencie Episkopatu znalazł się również zapis odpowiadający współczesnym sposobom komunikacji.
Katechiści będą mogli uczestniczyć w działaniach duszpasterskich prowadzonych w przestrzeni internetowej.
Może to oznaczać udział w internetowej ewangelizacji, prowadzeniu treści formacyjnych czy inicjatywach skierowanych do osób, które rzadko albo wcale nie pojawiają się w parafii.
Dokument wymienia również działania adresowane do osób, które zrezygnowały z praktykowania wiary, dokonały apostazji albo deklarują się jako niewierzące. Katechiści mają także angażować się w dialog ekumeniczny i międzyreligijny.
Mają pomagać także osobom przeżywającym trudne chwileJednym z najbardziej rozbudowanych elementów nowych zasad jest tzw. towarzyszenie.
Katechiści mogą wspierać osoby przeżywające kryzys wiary, narzeczonych przygotowujących się do małżeństwa, młode małżeństwa oraz osoby zmagające się z chorobą czy żałobą.
Dokument wymienia także osoby znajdujące się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym samotne matki, rozwodników i więźniów. Posługa może obejmować również ludzi, którzy chcą uczestniczyć w życiu wspólnoty, mimo iż ich sytuacja kościelna pozostaje nieuregulowana.
Zakres rzeczywistych obowiązków będzie jednak zależał od potrzeb konkretnej diecezji i decyzji jej władz.
Ważna będzie ochrona dzieci i młodzieżyEpiskopat osobno zwrócił uwagę na kwestie związane z bezpieczeństwem małoletnich.
W trakcie formacji przyszłych katechistów mają zostać szczególnie zaakcentowane zasady ochrony dzieci i młodzieży zgodnie zarówno z prawem państwowym, jak i kościelnymi zasadami prewencji.
To kolejny element pokazujący, iż przygotowanie do stałej posługi ma obejmować nie tylko zagadnienia religijne, ale również praktyczne zasady pracy z różnymi grupami wiernych.
To nie oznacza likwidacji katechetówNowych zasad nie należy interpretować jako zastąpienia dotychczasowych nauczycieli religii katechistami.
To inna posługa, skoncentrowana przede wszystkim na działalności parafialnej, ewangelizacyjnej i formacyjnej. Katechista może oczywiście współpracować z katechetami, ale jego zadania mogą obejmować przygotowanie do sakramentów, prowadzenie grup, działania w internecie czy towarzyszenie osobom znajdującym się w trudnych sytuacjach.
Nowe zasady zaczynają obowiązywać już jutroNajważniejsza data to piątek, 18 września 2026 roku.
Od jutra dekret Konferencji Episkopatu Polski formalnie wejdzie w życie na terenie całego kraju. Oznacza to wprowadzenie jednolitych wymagań dotyczących wieku, przygotowania i kwalifikacji osób kandydujących do stałej posługi katechisty.
Zmiana nie sprawi, iż z dnia na dzień wszystkie parafie będą funkcjonować inaczej. Rozpoczyna jednak formalny etap rozwijania w Polsce posługi, która ma pozwolić odpowiednio przygotowanym świeckim na znacznie szersze zaangażowanie w życie Kościoła.
