Daj mi, proszę, powód – Miłego dnia – powiedział Denis, pochylając się i muskając ustami jej policzek. Anastazja skinęła automatycznie głową. Jej policzek pozostał suchy i chłodny – bez ciepła, bez irytacji. Po prostu skóra, po prostu dotyk. Drzwi się zamknęły, a mieszkanie wypełniła cisza. Stała w przedpokoju jeszcze przez dziesięć sekund, wsłuchując się w siebie. Kiedy to się adekwatnie wydarzyło? Kiedy coś w niej pękło i zgasło? Anastazja pamiętała, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Denis zapomniał o ich rocznicy. Jak rok temu trzęsła się ze złości, gdy znów nie odebrał Wiktorii z przedszkola. Jak pół roku temu jeszcze próbowała rozmawiać, wyjaśniać, prosić. Teraz – pustka. Czysto i gładko, jak wypalone pole. Anastazja poszła do kuchni, nalała sobie kawy i usiadła przy stole. Dwadzieścia dziewięć lat. Siedem z nich mężatką. A oto siedzi sama w pustym mieszkaniu z chłodniejącą filiżanką i zastanawia się, jak mogła przestać kochać męża tak cicho i zwyczajnie, iż choćby nie zauważyła kiedy. Denis żył według utartego schematu. Obiecywał odebrać córkę z przedszkola – nie odbierał. Mówił, iż naprawi kran w łazience – a kran cieknie trzeci miesiąc. Przysięgał, iż w ten weekend pojadą do zoo – ale w sobotę wypadały mu pilne sprawy z kolegami, a w niedzielę leżał na kanapie. Wiktoria przestała pytać, kiedy tata się z nią pobawi. W wieku pięciu lat już wiedziała: mama – to pewność. Tata – to ktoś, kto czasem pojawia się wieczorem i patrzy w telewizor. Anastazja już nie urządzała awantur. Nie płakała w poduszkę. Nie snuła planów naprawienia ich relacji. Po prostu skreśliła Denisa z równania swojego życia. Trzeba zawieźć auto na przegląd? Załatwiała to sama. Zepsuł się zamek na balkonie? Wzywała fachowca. Wiktorii potrzebny strój śnieżynki na przedstawienie? Anastazja szyła go nocami, gdy mąż chrapał w sąsiednim pokoju. Rodzina zamieniła się w dziwną konstrukcję z dwóch dorosłych, żyjących pod jednym dachem równoległymi życiami. Pewnej nocy Denis wyciągnął do niej rękę w łóżku. Anastazja delikatnie odsunęła się, tłumacząc się bólem głowy. Potem zmęczeniem. Potem chorobami, których nie miała. Metodycznie budowała mur między ich ciałami, który z każdym odmową rósł. „Niech sobie kogoś znajdzie na boku” – myślała chłodno. – „Niech da mi powód. Normalny, zrozumiały powód, który zaakceptuje mama i teściowa. Którego nie trzeba będzie tłumaczyć”. Bo jak wyjaśnić mamie, iż odchodzi od męża tylko dlatego, iż on… jest nijaki? Nie bije, nie pije, pieniądze przynosi. No, nie pomaga w domu – ale gdzie jest inaczej? No, z dzieckiem się nie bawi – mężczyźni nie potrafią mieć kontaktu z dziećmi. Anastazja założyła osobne konto w banku i zaczęła odkładać tam część wypłaty. Zapisała się na siłownię – nie dla męża, tylko dla siebie. Dla nowego życia, które majaczyło gdzieś za horyzontem nieuniknionego rozwodu. Wieczorami, gdy Wiktoria zasypiała, Anastazja zakładała słuchawki i słuchała podcastów z angielskiego. Zwroty codzienne, korespondencja biznesowa. Jej firma pracowała z zagranicznymi klientami, a biegły język mógł otworzyć przed nią zupełnie inne drzwi. Kursy dokształcające pochłaniały dwa wieczory w tygodniu. Denis marudził, iż musi siedzieć z Wiktorią, choć „siedzieć” oznaczało w jego wykonaniu włączyć bajki i pogrążyć się w telefonie. Weekendy Anastazja spędzała z córką. Parki, place zabaw, kawiarnie z koktajlami, wyprawy do kina na bajki. Wiktoria przywykła, iż to ich czas – mamy i jej. Tata gdzieś tam egzystował na obrzeżach, jak mebel. „Nawet nie zauważy”, przekonywała siebie Anastazja. – „Kiedy się rozwiedziemy, dla niej prawie nic się nie zmieni”. Ta myśl była wygodna. Trzymała się jej kurczowo. A potem coś się zmieniło. Anastazja nie od razu zrozumiała, co. Po prostu pewnego wieczoru Denis sam zaproponował, iż położy Wiktorię spać. Potem – iż ją odbierze z przedszkola. Potem – ugotował kolację, choć prostą, makaron z serem, ale sam, bez przypominania i próśb. Anastazja patrzyła na niego podejrzliwie. Co to? Sumienie się odezwało? Przemijający kaprys? Próba zatuszowania winy, o której jeszcze nie wie? Ale dni mijały, a Denis nie wracał do dawnego rytmu. Rano wstawał wcześniej, żeby zaprowadzić Wiktorię do przedszkola. Naprawił ten kran w łazience. Zapisał córkę na pływanie i sam woził ją na zajęcia w soboty. – Tata, tata, patrz, już umiem nurkować! – Wiktoria biegała po mieszkaniu, udając pływaka. Denis łapał ją, podrzucał pod sufit, a dziewczynka wybuchała radosnym śmiechem. Anastazja obserwowała tę scenę z kuchni i nie poznawała własnego męża. – Mogę posiedzieć z nią w niedzielę – powiedział Denis któregoś wieczoru. – Masz przecież spotkanie z koleżankami? Anastazja powoli skinęła głową. Nie miała żadnego spotkania, chciała po prostu posiedzieć sama w kawiarni z książką. Skąd wiedział o koleżankach? Słucha, gdy rozmawia przez telefon? Tygodnie zamieniły się w miesiąc. Miesiąc – w dwa. Denis nie odpuszczał, nie wracał do starej obojętności. – Zarezerwowałem stolik w tej włoskiej restauracji – oznajmił któregoś dnia. – Na piątek. Mama zgodziła się posiedzieć z Wiktorią. Anastazja oderwała wzrok od laptopa. – A z jakiej to racji? – Po prostu. Chcę z tobą zjeść kolację. Zgodziła się. Z ciekawości, mówiła sobie. Chciała zobaczyć, co zaplanował. Restauracja była przytulna, z przygaszonymi światłami i muzyką na żywo. Denis zamówił jej ulubione wino – Anastazja ze zdziwieniem odkryła, iż pamięta, jakie lubi. – Zmieniłeś się – powiedziała wprost. Denis zakręcił kieliszkiem w dłoniach. – Byłem ślepy. Totalny, klasyczny, nieprzejednany głupiec. – To żadna nowość. – Wiem. – Uśmiechnął się krzywo, zupełnie niewesoło. – Myślałem, iż pracuję dla rodziny. Że wam potrzeba pieniędzy, większego mieszkania, lepszego auta. A w rzeczywistości… po prostu uciekałem. Od odpowiedzialności, od codzienności, od wszystkiego. Anastazja milczała, pozwalając mu mówić. – Zauważyłem, iż się zmieniłaś. Że stało ci się wszystko jedno. I to… to był gorszy strach niż każda awantura, rozumiesz? Krzyczałaś, płakałaś, żądałaś – to było zwyczajne. A potem po prostu przestałaś. Jakby mnie w ogóle nie było. Odstawił kieliszek. – Prawie was straciłem. Ciebie i Wiktorię. I dopiero wtedy zrozumiałem, jak wiele robiłem źle. Anastazja długo patrzyła na niego. Na tego mężczyznę, który mówił jej wreszcie to, na co czekała latami. Za późno? Czy jeszcze nie? – Miałam się z tobą rozwieść – powiedziała cicho. – Czekałam tylko, aż dasz mi powód. Denis pobladł. – Boże, Nasti… – Odkładałam pieniądze. Szukałam mieszkania. – Nie wiedziałem, iż aż tak… – Powinieneś był wiedzieć – przerwała. – To twoja rodzina. Powinieneś widzieć, co się dzieje. Zapadła ciężka cisza. Kelner wyczuł atmosferę i ominął ich stolik szerokim łukiem. – Chcę nad tym pracować – powiedział w końcu Denis. – Nad nami. jeżeli dasz mi szansę. – Jedną. – Jedna to i tak więcej, niż zasłużyłem. Siedzieli w restauracji do zamknięcia. Rozmawiali o wszystkim – o Wiktorii, o pieniądzach, podziale obowiązków, o tym, czego nawzajem oczekują. Po raz pierwszy od lat to była prawdziwa rozmowa, a nie wymiana żalów lub rutynowych zdań. Proces odbudowy szedł powoli. Anastazja nie rzuciła się mężowi w ramiona następnego dnia. Obserwowała, ufała z dystansem, czekała na podstęp. Ale Denis się nie wycofywał. Wziął na siebie gotowanie w weekendy. Nauczył się ogarniać przedszkolny czat. Umiał zapleść Wiktorii warkocze – krzywe, koślawe, ale sam. – Mamo, zobacz, tata zrobił mi smoka! – Wiktoria wbiegła do kuchni, prezentując konstrukcję z pudełek i kolorowego papieru. Anastazja spojrzała na tego „smoka” – śmiesznego, pokracznego, z jednym większym skrzydłem – i uśmiechnęła się… …Pół roku minęło niepostrzeżenie. Za oknem był grudzień i wszyscy razem pojechali na działkę do rodziców Anastazji. Stary dom, pachnący drewnem i ciastem, zasypany śniegiem sad, skrzypiące schodki. Anastazja siedziała przy oknie z filiżanką herbaty i patrzyła, jak Denis i Wiktoria lepią bałwana. Córka dowodziła – nos tu, oczy wyżej, szalik źle zawiązany! – a Denis posłusznie słuchał, co i rusz chwytając ją i podrzucając do góry. Pisk Wiktorii niósł się na całą okolicę. – Mamo! Mamo, chodź do nas! – dziewczynka machała rękami. Anastazja narzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg iskierlił w słońcu, mróz szczypał w policzki, a z boku poleciała w nią śnieżka. – To tata! – natychmiast wydała ojca Wiktoria. – Zdrajczyni – prychnął Denis. Anastazja zgarnęła śnieg i rzuciła w męża. Nie trafiła. Roześmiał się, ona również – i chwilę później cała trójka turlikała się po zaspach, zapominając o bałwanie, mrozie, o całym świecie. Wieczorem, gdy Wiktoria zasnęła na kanapie, nie doczekawszy końca bajki, Denis ostrożnie zaniósł ją do łóżka. Anastazja patrzyła, jak przykrywa córkę kołdrą i poprawia poduszkę, odgarniając potargane włosy z jej czoła. Usiadła przy kominku, grzejąc dłonie o gorącą herbatę. Za oknem wciąż padał śnieg, miękki i puszysty, otulając świat białą kołdrą. Denis usiadł obok. – O czym myślisz? – O tym, jak dobrze, iż nie zdążyłam. Nie pytał, czego nie zdążyła. Zrozumiał bez słów. Relacja wymagała codziennego wysiłku. Nie bohaterskich czynów, ale drobiazgów: wysłuchać, pomóc, zauważyć, wesprzeć. Anastazja wiedziała, iż jeszcze będą trudne dni, nieporozumienia, kłótnie o błahostki. Ale teraz, w tej chwili, jej mąż i córka byli obok. Żywi, prawdziwi, ukochani. Wiktoria obudziła się i przybiegła do nich, wskoczyła między rodziców na kanapę. Denis objął obie, a Anastazja pomyślała, iż są rzeczy, o które warto walczyć…