Kupujemy pięknie wydane pozycje, rozmawiamy o kolorowych potworkach z bajek, tłumaczymy, nazywamy i… stajemy bezradni, gdy nasz maluch w sklepie albo przed przedszkolem znowu wpada w szał. Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź kryje się w prostej prawdzie: emocji nie da się „przeczytać”. Dziecko musi je przeżyć, poczuć w ciele i – co najważniejsze – doświadczyć ich w bezpiecznej relacji z dorosłym.
1. Mózg dziecka uczy się przez ciało, a nie przez teorię
Małe dzieci nie posiadają jeszcze dojrzałej kory przedczołowej. Ich układ nerwowy dopiero buduje swoje połączenia. Kiedy czytamy książkę o tym, iż „złość jest w porządku”, maluch przyswaja tę wiedzę jedynie na poziomie abstrakcyjnym.
Prawdziwa nauka dzieje się w sekundzie, gdy to samo dziecko oblewa się łzami, bo zepsuła się budowla z klocków, albo krzyczy, bo musi wracać do domu z placu zabaw. To wtedy w jego ciele buzują hormony stresu. Teoria z książeczki nie zadziała, dopóki układ nerwowy nie dostanie tego, czego naprawdę potrzebuje.
2. Rola dorosłego
Zgodnie z podejściem opartym na teorii przywiązania, dzieci nie regulują się samoczynnie. One “pożyczają” nasz układ nerwowy.
- Zamiast pouczać: „widzisz, Niuniuś w książce też był zły, ale oddychał”, dziecko potrzebuje nas tu i teraz.
- Potrzebuje dorosłego, który kucnie, spojrzy w oczy, przyjmie jego płacz i powie: „Widzę, jak bardzo jesteś wściekły. Jestem tu, możesz się na mnie oprzeć”.
Taki moment uczy małego człowieka, iż trudne emocje nie niszczą relacji.
3. Do czego w takim razie służą książki (np. taka seria jak „Niuniuś”)?
Książki o emocjach – takie jak uwielbiane przez rodziców i dzieci opowieści o małej śwince wydawane przez Natuli – są wspaniałym narzędziem, ale poza momentem kryzysu.
Co daje czytanie Niuniusia dziecku?
- Pomaga rozpoznawać, nazywać i rozumieć to, co się czuje – rozwija świadomość emocjonalną.
- Oswaja trudne emocje – pokazuje, iż strach, złość, smutek, frustracja czy rozczarowanie są naturalne, można je bezpiecznie przeżyć i iż z czasem mijają.
- Przez obserwację zachowań Niuniusia pomaga lepiej rozumieć własne reakcje i potrzeby.
- Rozwija język i umiejętność opowiadania o swoich doświadczeniach.
- Wspiera stopniowe rozwijanie samodzielności.
- Modeluje bliską relację z rodzicami – pokazuje, iż w trudnych chwilach dziecko może na nich liczyć.
- Rozwija ciekawość i chęć odkrywania świata.
Jednak książka to tylko punkt wyjścia do rozmowy. Prawdziwym poligonem doświadczalnym jest codzienne życie, zmęczenie po przedszkolu i chwile, w których nasza cierpliwość jest wystawiana na próbę.
Zamiast oczekiwać, iż lektura mądrej bajki sprawi, iż dziecko zyska kontrolę nad emocjami, spójrzmy na to inaczej. Dziecko uczy się regulacji wtedy, gdy przeżywa burzę, a my – zamiast gasić go zakazami czy odsyłać do książkowych mądrości – stajemy się dla niego bezpieczną bazą, która tę burzę razem z nim wytrzyma.
