Tu w Krakowie mieszka najwięcej młodych bezrobotnych

Choć krakowski rynek pracy pozostaje jednym z najsilniejszych w Polsce, sytuacja ludzi młodych stopniowo się pogarsza. Dane Grodzkiego Urzędu Pracy pokazują, iż osoby do 30. roku życia coraz częściej zderzają się z niestabilnością zatrudnienia, niedopasowaniem kompetencji do oczekiwań pracodawców oraz ograniczoną liczbą ofert pracy „na start”. Młodzi nie są jednak słabym ogniwem rynku – są jego najbardziej czułym barometrem.

Duża grupa, najważniejsze znaczenie dla miasta

Osoby do 30. roku życia stanowią jedną z najważniejszych grup demograficznych Krakowa. Na koniec 2024 roku było to ponad 230 tys. mieszkańców, czyli blisko 29 proc. populacji miasta. Prognozy demograficzne wskazują co prawda na nieznaczny spadek liczebności tej grupy w kolejnych dekadach, jednak młodzi przez cały czas będą stanowić istotny zasób kapitału ludzkiego dla lokalnej gospodarki

Jednocześnie to właśnie ta grupa najsilniej reaguje na wahania koniunktury. W okresach dobrej sytuacji gospodarczej młodzi stosunkowo gwałtownie znajdują zatrudnienie, ale przy spowolnieniu – równie gwałtownie je tracą. Wynika to przede wszystkim z charakteru pracy, jaką wykonują na początku kariery.

Geografia problemu: gdzie młodzi najczęściej pozostają bez pracy

Dane Grodzkiego Urzędu Pracy pokazują wyraźne zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia wśród osób do 30. roku życia. Najwięcej młodych bezrobotnych mieszka w Nowej Hucie oraz na Prądniku Białym. Są to dzielnice o dużej koncentracji zabudowy mieszkaniowej, w których lokalny rynek pracy nie rozwija się w takim tempie jak w centralnych częściach miasta czy w rejonach silnie nasyconych nowoczesnymi usługami i biznesem. Ograniczona liczba miejsc pracy w bezpośrednim sąsiedztwie przekłada się na większą podatność młodych mieszkańców tych obszarów na wahania koniunktury

Niestabilne formy zatrudnienia jako punkt wyjścia

Z danych Obserwatorium wynika, iż młodzi krakowianie częściej niż starsze grupy wiekowe pracują na umowach czasowych, zleceniach lub w ramach okresów próbnych. Taki model wejścia na rynek pracy zwiększa elastyczność, ale jednocześnie obniża bezpieczeństwo zawodowe.

W praktyce oznacza to, iż przy pierwszych oznakach spowolnienia gospodarczego to właśnie młodzi są jednymi z pierwszych, którzy wypadają z rynku pracy. Dodatkowo brak stabilnych umów utrudnia im planowanie życia prywatnego, zaciąganie zobowiązań czy długofalowe inwestowanie w rozwój zawodowy.

Paradoks wykształcenia: dyplom nie gwarantuje pracy

Jednym z najbardziej niepokojących wniosków raportu jest struktura bezrobocia wśród młodych. Najliczniejszą grupę bezrobotnych do 30. roku życia stanowią osoby z wykształceniem wyższym. Ich udział wśród młodych bezrobotnych wynosi ponad 28 proc. i systematycznie rośnie.

Jednocześnie aż 45 proc. młodych zarejestrowanych jako bezrobotni nie posiada udokumentowanego doświadczenia zawodowego. Oznacza to narastający problem niedopasowania systemu edukacji do realnych potrzeb rynku pracy. Kraków – jako silny ośrodek akademicki – skutecznie kształci absolwentów, ale rynek nie jest w stanie wchłonąć ich w takim tempie i w takiej formie, w jakiej opuszczają uczelnie

Bezrobocie młodych rośnie, choć nie osiąga jeszcze poziomów kryzysowych

Na koniec III kwartału 2025 roku w Krakowie zarejestrowanych było 2 290 bezrobotnych do 30. roku życia. To wzrost o blisko 38 proc. rok do roku. Jednocześnie udział młodych w ogólnej liczbie bezrobotnych wyniósł 17,8 proc.

Choć dane te wskazują na pogorszenie sytuacji w ostatnich latach, warto podkreślić, iż poziom bezrobocia młodych pozostaje niższy niż w okresie pandemii COVID-19 czy w połowie minionej dekady. Oznacza to, iż problem ma charakter narastający, ale nie doszło jeszcze do jego strukturalnego załamania

Mniej ofert pracy, mniej szans na start

Sytuację młodych dodatkowo komplikuje spadek liczby ofert pracy. W okresie od stycznia do września 2025 roku liczba wolnych miejsc pracy zgłoszonych do Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie zmniejszyła się o ponad 24 proc. rok do roku. Równolegle ogólnopolskie dane wskazują na wyraźne ograniczenie liczby nowych rekrutacji.

To szczególnie istotne z perspektywy młodych, którzy konkurują głównie o stanowiska juniorskie i wejściowe. To właśnie te oferty znikają jako pierwsze w okresach niepewności gospodarczej, zamykając młodym drogę do zdobycia pierwszego doświadczenia zawodowego.

Restrukturyzacje w branżach „młodego rynku”

W 2025 roku wyraźnie wzrosła liczba zgłoszeń planowanych zwolnień grupowych. Dotyczą one przede wszystkim branż, które w ostatnich latach były naturalnym zapleczem zatrudnienia dla młodych krakowian: IT, usług profesjonalnych, centrów usług wspólnych oraz działalności cyfrowych które dziś ze względu na wysokie koszty pracy przenoszą swoją działalność w kierunku głównie azjatyckich (Indie – Deli) i afrykańskich (Egipt – Kair).

Łącznie w trzech pierwszych kwartałach 2025 roku pracodawcy planowali zwolnić blisko 4 tys. osób, z czego ponad 80 proc. w sektorach nowoczesnych usług. To sygnał, iż choćby dotychczas najbardziej atrakcyjne segmenty rynku przestają być gwarantem stabilnego startu kariery

Przedsiębiorczość jako odpowiedź na bariery rynku pracy

Na tym tle wyraźnie wyróżnia się rosnąca aktywność przedsiębiorcza młodych. Osoby do 30. roku życia stanowiły ponad jedną trzecią beneficjentów dotacji na założenie działalności gospodarczej. Co istotne, ponad 75 proc. firm założonych przez młodych w latach 2021–2024 przez cały czas funkcjonuje.

Choć część działalności była zawieszana lub zamykana po zakończeniu okresów ulg i preferencyjnych składek, osoby te rzadko wracały do rejestru bezrobotnych. Oznacza to, iż przedsiębiorczość nie jest wyłącznie „ucieczką” przed bezrobociem, ale realną ścieżką adaptacji do trudniejszych warunków rynkowych.

Stabilność zamiast „kariery z pasji”

Raport potwierdza również zmianę postaw młodych wobec pracy. Coraz częściej priorytetem staje się stabilność, przewidywalność i jasne zasady zatrudnienia, a nie szybka kariera czy praca „z pasji”. Młodzi oczekują wsparcia przełożonych, kultury współpracy oraz możliwości zachowania równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Brak tych elementów skutkuje częstymi zmianami pracy, które bywają błędnie interpretowane jako brak lojalności, a w rzeczywistości są reakcją na niestabilne warunki zatrudnienia.

Młodzi jako barometr przyszłych problemów rynku pracy

Sytuacja młodych na krakowskim rynku pracy nie jest dziś dramatyczna, ale wyraźnie pokazuje kierunek zmian. Rosnące wykształcenie, malejąca stabilność zatrudnienia i ograniczony dostęp do pierwszych doświadczeń zawodowych tworzą mieszankę, która bez odpowiednich działań może w kolejnych kwaratłach przerodzić się w problem strukturalny.

Bez interwencji strukturalnej problem będzie narastał

Eksperci nie mają wątpliwości: bez świadomej i długofalowej interwencji strukturalnej sytuacja młodych na krakowskim rynku pracy będzie się stopniowo pogarszać. najważniejsze znaczenie ma wzmocnienie systemów umożliwiających zdobycie pierwszego doświadczenia zawodowego – staży, praktyk oraz programów wejścia na rynek pracy, które dziś wciąż pozostają niewystarczające wobec skali potrzeb. Równie istotne jest realne powiązanie edukacji z lokalnym rynkiem pracy, tak aby absolwenci opuszczający uczelnie posiadali kompetencje odpowiadające zapotrzebowaniu krakowskich pracodawców, a nie wyłącznie formalne kwalifikacje.

Brak działań w tych obszarach będzie skutkował narastającymi napięciami. Młodzi coraz częściej będą wypychani w samozatrudnienie nie z wyboru, ale z konieczności, traktując je jako jedyną alternatywę wobec niestabilnych form pracy etatowej. Część z nich zdecyduje się na migrację – zarówno do innych dużych ośrodków w kraju, jak i za granicę – w poszukiwaniu większej przewidywalności i bezpieczeństwa zawodowego. Pozostali będą funkcjonować w stanie długotrwałej niepewności, zmieniając miejsca zatrudnienia i formy pracy, bez realnej możliwości budowania stabilnej ścieżki kariery. W dłuższej perspektywie oznacza to nie tylko problem społeczny, ale także realne osłabienie potencjału rozwojowego Krakowa jako miasta akademickiego i gospodarczego.

(KK)