Informacja zwrotna (ang. feedback)

ore.edu.pl 5 dni temu

Feedback (określany w języku polskim jako informacja zwrotna) jest elementem oceniania wspierającego uczenie się. Pomaga uczniowi rozpoznać, do czego zmierza, na jakim etapie uczenia się jest w tej chwili oraz jakie działania mogą wspierać jego dalszy rozwój.

W szerokim ujęciu obejmuje trzy powiązane wymiary: feed-back – „Jak mi idzie?”, feed-up – „Do czego zmierzam?”, feed-forward – „Co dalej?”. Łączy więc określenie celów i oczekiwań, rozpoznanie aktualnych postępów oraz wyznaczenie kolejnych kroków. Model ten, opracowany przez Hattiego i Timperley, stanowi również punkt odniesienia dla rozumienia informacji zwrotnej we współczesnym podejściu CLIL reprezentowanym przez Coyle i Meyera.

W tradycyjnym rozumieniu informacja zwrotna jest przede wszystkim komentarzem do wykonanej pracy: wskazuje mocne strony oraz obszary wymagające poprawy. W głębszym ujęciu komentarz ten staje się częścią procesu, który rozpoczyna się od określenia stanu postępów przez zrozumienie celu uczenia się i następnie prowadzi do wykorzystania informacji o postępach w dalszym działaniu. Nie są to dwa przeciwstawne podejścia, ale różne zakresy rozumienia informacji zwrotnej. Podział na feed-back, feed-up i feed-forward pozwala uporządkować sposób wspierania ucznia w uczeniu się integrującym treści i język.

W naszym projekcie odnosimy ten proces przede wszystkim do pogłębiania rozumienia treści edukacyjnych, rozwijania procesów poznawczych oraz języka potrzebnego do pogłębienia i komunikowania wiedzy. Jest to spójne z kierunkiem przedstawionym przez Coyle i Meyera: język nie służy jedynie przekazywaniu już opanowanych wiadomości, ale odgrywa istotną rolę w samym konstruowaniu rozumienia. Informacja zwrotna może więc dotyczyć tego, jak uczeń dostrzega zależności, porównuje, wyjaśnia, uzasadnia i formułuje wnioski oraz jak wyraża te działania w sposób adekwatny dla danej dziedziny. Nie ogranicza się do poprawiania błędów językowych ani sprawdzania znajomości terminów.

Feed-back pokazuje, jak aktualna praca ucznia odnosi się do oczekiwanego działania poznawczego i sposobu przedstawienia rozumienia: co już rozumie, jak rozumuje i na ile jasno komunikuje znaczenia. Feed-up pomaga uczniowi zrozumieć, czego ma się jeszcze nauczyć i po czym rozpozna osiągnięcie celu. W CLIL oznacza to określenie nie tylko treści, ale również wcześniej wymienionych oczekiwań. Feed-forward wskazuje natomiast, co uczeń może zrobić dalej, np. uzupełnić wyjaśnienie o brakującą przyczynę, poprzeć argument dowodem lub precyzyjniej wyrazić zależność. Wskazówki językowe służą wówczas rozwijaniu rozumienia i jakości wypowiedzi przedmiotowej, a nie jedynie jej formalnej poprawności.

Ważnym zadaniem nauczyciela jest diagnozowanie rozumienia i monitorowanie postępów uczniów o zróżnicowanych kompetencjach językowych i umiejętnościach poznawczych. W tym celu warto analizować zarówno treść odpowiedzi, jak i sposób jej przedstawienia. Krótka lub nieprecyzyjna wypowiedź może stać się podstawą do dodatkowego pytania, rozmowy lub wykorzystania schematu – działań, które pomogą rozpoznać, czego uczeń jeszcze potrzebuje: dalszej pracy nad pojęciem, wsparcia w rozumowaniu czy rozwijaniu środków językowych umożliwiających wyrażenie tego rozumienia. Informacje uzyskane w ten sposób służą formułowaniu wskazówek dla ucznia oraz planowaniu kolejnych działań dydaktycznych.

Informacja zwrotna spełni swoją funkcję wyłącznie wtedy, gdy zostanie wykorzystana. Uczeń potrzebuje czasu i warunków, aby ponownie przeanalizować zadanie, uzupełnić wyjaśnienie, zmienić strategię lub dopracować wypowiedź. Nauczyciel wykorzystuje natomiast informacje o postępach i trudnościach do doboru kolejnych zadań oraz dostosowania wsparcia. Feedback nie jest więc wyłącznie podsumowaniem wykonanej pracy, ale elementem procesu głębszego uczenia się – w ten sposób wspiera pogłębianie rozumienia oraz rozwijanie coraz większej samodzielności ucznia.